ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับห้องสมุด
                               ความหมาย 
 
"ห้องสมุด"   เป็นแหล่งรวมสรรพวิชาการทั้งมวล    เป็นต้นว่า   หนังสือ  วารสาร   สิ่งพิมพ์อื่น ๆ  และวัสดุอุปกรณ์ต่าง ๆ  ซึ่งล้วนแล้วแต่เสนอเรื่องราวเนื้อหา  อันให้สาระความรู้ ความบันเทิงและความจรรโลงใจ    ห้องสมุดเป็นสถานที่ซึ่งพร้อมที่จะให้บริการ เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้  และความจรรโลงใจแก่แต่ละบุคคล  ตามความสนใจและความต้องการของตน  ด้วยวิธีการจัดและบริหารงานของบรรณรักษ์  แก่ผู้ใช้อย่างมีประสิทธิภาพ
 
     วัตถุประสงค์ของการจัดห้องสมุด
 
         วัตถุประสงค์โดยทั่วไปของการจัดห้องสมุด   โดยไม่จำกัดว่าเป็นห้องสมุดประเภทใดประเภทหนึ่งโดยเฉพาะ  มีอยู่ 5 ประการ คือ
           1. เพื่อการศึกษา  ( Education )
               ห้องสมุดเป็นแหล่งบริการการศึกษาด้วยตนเองแก่ผู้ใช้  โดยไม่เลือกเพศ วัย และ
พื้นฐานความรู้  จัดเป็นตลาดวิชาซึ่งผู้อ่านจะสามารถเลือกอ่านและใช้บริการได้ทุกเวลาทุกโอกาส 
              2. เพื่อให้ความรู้  ( Information )          
                   ห้องสมุดเป็นแหล่งที่ให้ความรู้ และข้อเท็จจริงของข่าวสาร ทั้งในและต่างประเทศ  ที่ทันต่อเหตุการณ์  แก่ผู้ที่สนใจใคร่รู้หรือมีปัญหาข้องใจ  ไม่ว่าเรื่องเล็กหรือเรื่องใหญ่
              3. เพื่อการค้นคว้าวิจัย  ( Research )       
                   ห้องสมุดจะเป็นแหล่งช่วยให้ผู้อ่านที่สนใจวิชาการแขนงใดแขนงหนึ่ง    สามารถ
ค้นหาข้อมูลทางวิชาการใหม่ ๆ  ให้แตกฉานลึกซึ้ง   เพื่อความก้าวหน้าในสาขาวิชานั้น ๆ
              4. เพื่อความจรรโลงใจ  ( Inspiration )
                   วัสดุอุปกรณ์  หนังสือในห้องสมุด ช่วยให้ผู้ใช้บริการเกิดความสุขใจ  จนในบางครั้ง
ผู้ใช้อาจจะเกิดความซาบซึ้งและประทับใจวรรณกรรมสาขาต่าง ๆ ที่ผู้รู้เขียนขึ้น   และเป็นเครื่องมือสำคัญที่จะนำไปสู่ความเจริญงอกงามในชีวิตและจิตใจ
                 
5. เพื่อการพักผ่อนหย่อนใจ ( Recreation )   
                  ห้องสมุดบางแห่งอาจจะมีบริการด้านนี้ได้  นอกเหนือจากหนังสือประเภทบันเทิงและสารคดีท่องเที่ยว  กับมีภาพยนตร์เรื่องดี ๆ ที่มีสาระ  มีสไลด์ฉายให้ดูในเวลาว่าง   ซึ่งจะทำให้ผู้ใช้ห้องสมุดได้รับการพักผ่อนหย่อนใจ  คลายความกังวล  คลายความเคร่งเครียด และเพื่อความรื่นรมย์ใจในยามว่างได้ดี
             ในด้านห้องสมุดโรงเรียนนั้นมีวัตถุประสงค์ที่เน้นหนักไปในทางส่งเสริมให้นักเรียนมีนิสัยรักการอ่าน  มีรสนิยมและวิจารณญาณในการเลือกหนังสืออ่าน ตามความต้องการและความสนใจ  ในด้านส่งเสริมสังคมประชาธิปไตยให้มากขึ้น  กรมสามัญศึกษา  ได้กำหนดวัตถุประสงค์ของงานห้องสมุดโรงเรียนไว้ ดังนี้ (รัญจวน  อินทรกำแหง)
              1.   สนับสนุนส่งเสริมหลักสูตร  นโยบายและโครงการของโรงเรียน
              2.   ให้การศึกษาค้นคว้าสำหรับนักเรียน  เพื่อความงอกงามในทางสติปัญญาและจิตใจ
3. ส่งเสริมและให้การแนะแนวในการอ่าน ให้นักเรียนเข้าใจวิธีการ และสามารถหา
ความสุขจากการอ่าน ตลอดจนปลูกฝังรสนิยมในการอ่านให้ดีขึ้น
             4.    เปิดโอกาสให้นักเรียนได้อ่านหนังสือตามความสนใจ ความต้องการ  และความ
      สามารถของตนเอง  โดยการศึกษาค้นคว้าจากห้องสมุด
             5.   เตรียมนักเรียนให้มีประสบการณ์ในการใช้ห้องสมุด  เพื่อให้เกิดนิสัยรักการอ่าน       
                   เข้าใจ และมีทักษะในการใช้ห้องสมุดประชาชน ห้องสมุดมหาวิทยาลัย  เพื่อประโยชน์ 
     ต่อการศึกษาค้นคว้าในอนาคต
6. ให้นักเรียนเกิดทักษะในการใช้หนังสือและโสตทัศนวัสดุ  เพื่อประโยชน์ในการศึกษา
       ค้นคว้า 
7. ให้บริการและอำนวยความสะดวกแก่ครูในการเลือกใช้หนังสือ และโสตทัศนวัสดุ  
       เพื่อประโยชน์ในการสอน
8. สนับสนุนการส่งเสริม  โดยร่วมมือกับครูและผู้บริหาร  เพื่อความเจริญก้าวหน้าในการ 
       ดำเนินงานการศึกษาทุกด้าน
9. ร่วมมือกับบรรณรักษ์ห้องสมุดอื่น ๆ ในชุมชนเดียวกัน  เพื่อช่วยกันคิดปรับปรุงงาน
       ห้องสมุดในชุมชนนั้น  ให้เจริญก้าวหน้าและกว้างขวางยิ่งขึ้น
 
ประเภทของห้องสมุด   
 
โดยหลักสากลอาจแบ่งห้องสมุดออกได้เป็น 5 ประเภท คือ 
1. หอสมุดแห่งชาติ  ( National Library  )  เป็นหอสมุดประจำชาติของแต่ละประเทศ  จัดบริการประชาชนเช่นเดียวกับห้องสมุดประชาชน  แต่จะแตกต่างกันบ้าง เช่นหอสมุดแห่งชาติบริการการอ่านเฉพาะในหอสมุด  ไม่มีบริการยืม- คืน  หอสมุดแห่งชาติจะมีหนังสือทุกประเภทที่ผลิตในประเทศไทย  โดยได้รับจากผู้ผลิต  หอสมุดแห่งชาติตั้งอยู่ที่บริเวณท่าวาสุกรี  กรุงเทพฯ
               2. ห้องสมุดมหาวิทยาลัยและวิทยาลัย  ( College and University Library )   จัดขึ้นสำหรับบริการนิสิต นักศึกษา อาจารย์ และบุคลากรในวิทยาลัย มหาวิทยาลัย                       
               3. ห้องสมุดเฉพาะ ( Special Library ) ( พวา  พันธุ์เมฆา) ได้อธิบายว่าห้องสมุดเฉพาะ เป็นห้องสมุดที่จัดตั้งขึ้นเพื่อสนองความต้องการเฉพาะอย่างของกลุ่มบุคคลในวิชาชีพชั้นสูงหรือ
นักธุรกิจ  หนังสือและวัสดุในห้องสมุดประเภทนี้จะให้ข้อมูลเฉพาะด้านเท่านั้น
                4. ห้องสมุดประชาชน  ( Public Library ) จัดขึ้นสำหรับบริการประชาชน ทั่วไปทุกเพศทุกวัย มีในทุกจังหวัด ทั้งในระดับจังหวัดและอำเภอ
             5.ห้องสมุดโรงเรียน ( School  Library ) จัดขึ้นสำหรับบริการนักเรียน ครู อาจารย์
ผู้บริหาร นักการภารโรงและเจ้าหน้าที่ต่าง ๆ ในโรงเรียน  เพื่อสนับสนุนการเรียนการสอนตาม
หลักสูตร และตามนโยบายของโรงเรียน