วิชา  พระพุทธศาสนา  ส 31201
ชั้น  มัธยมศึกษาปีที่ 1       
ใบความรู้ที่ 7.1        เรื่อง  คำศัพท์ทางพระพุทธศาสนา
ใช้ประกอบแผนการจัดการเรียนรู้ที่  7
ผู้สอน  นายจำเนียร   บัวแก้ว
 
                           คำศัพท์ทางพระพุทธศาสนา  เป็นคำศัพท์ที่ใช้เฉพาะทางพระพุทธศาสนา   มีอยู่จำนวนมากบางคำนำมาใช้ปะปนอยู่ในภาษาในชีวิตประจำวัน แต่เมื่อใช้อยู่เป็นเวลานานๆความหมายก็คลาดเคลื่อนไปจากความหมายเดิม บางคำเรานำมาเขียนหรือพูดให้แตกต่างจากเดิม   เป็นเหตุให้สื่อความหมายและนำไปปฏิบัติไม่ตรงตามความหมายเดิม ดั้งนั้น เราจึงควรศึกษาความหมายของคำศัพท์ทางพระพุทธศาสนาให้เข้าใจอย่างถ่องแท้เพื่อก้าวไปสู่ความ
เป็นพุทธศาสนิกชนที่ดี
   สำหรับในชั้นนี้นักเรียนจะได้ศึกษาคำศัพท์ทางพระพุทธศาสนาเพียงจำนวนหนึ่งเทานั้น ดังนี้
          ปริยัติ  หมายถึง  สิ่งที่ควรเล่าเรียน คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าที่พึงเล่าเรียน
          ปฏิบัติ หมายถึง ประพฤติ  กระทำ  บำรุง  เลี้ยงดู
         ปฏิเวธ  หมายถึง  เข้าใจตลอด  ตรัสรู้  รู้ทะลุปรุโปร่ง  ลุล่วงผลการปฏิบัติ
         คำว่า   ปริยัติ     ปฏิบัติ     ปฏิเวธ        เป็นขั้นตอนปฏิบัติธรรมในทางพระพุทะศาสนาที่
เรียกว่า   พระสัทธรรม    แม้จะมีชื่อเรียกเป็น  3   แต่มีความเกี่ยวเนื่องสัมพันธ์กัน     การที่คน
จะได้รับผลจากพระพุทธศาสนาจริง ๆ  จะต้องสามารถสัมผัสพระสัทธรรมได้ทั้ง  3  ระดับ
    1. ประเคน        หมายถึง  การยกสิ่งของถวายพระภิกษุสามเณร เช่น   ประเคนอาหาร  เป็นต้น        ใช้ในความหมายแสดงอารมณ์แดกดัน
เช่น  ต้องเอาไปประเคนให้จนถึงที่ หรือ หมายถึง  ตี เช่น เดี๋ยว…ประเคนด้วยไม้หน้าสามหรอก
    2. มานะ        ความถือตัวความสำคัญตัวว่าเป็นนั่นเป็นนี่        หมายถึง    ความเพียรพยายาม      ความตั้งใจจริง เช่น  เขามีความมานะบากบั่นเป็นต้น
   3. ศรัทธา        ภาษาบาลีเขียนว่า     สัทธาหมายถึง     ความเชื่อมั่นใน
สิ่งที่ดีงาม   หรือความเชื่อที่ประกอบด้วยเหตุผล    เช่นเชื่อในการตรัสรู้(พระปัญญา)
ของพระพุทธเจ้า        หมายถึง       ความเชื่อถือหรือความไว้วางใจเช่น   ในประโยคว่า  ผมไม่ศรัทธานักการเมืองคนนี้เป็นต้น
   4. สันดาน        หมายถึง      พื้นฐานเดิมของ   จิตอุปนิสัยที่มีมาแต่กำเนิด     มักใช้ในทางไม่สู้จะดี   ใช้เป็นคำด่า  เช่น   สันดานชั่ว   เลวในสันดาน   เป็นต้น
   5. อิจฉา         หมายถึง    ความปรารถนา   ความต้องการ   หรือความอยากได้  เช่น   ปาปิจฉา คือ
ความปรารถนาที่เป็นบาป        หมายถึง        ความริษยา      หรือใช้คู่กับคำ
วริษยา  ซึ่งหมายถึงความไม่อยากให้คนอื่นได้ดีกว่าตน        หรือทนไม่ได้ที่เห็นคนอื่นดีกว่าตน
เช่น  อิจฉาตาร้อนเธอรู้สึกอิจฉาที่เพื่อนสวยกว่าเธอ
 

กลุ่มสาระการเรียนรู้ สังคมศึกษา  และวัฒนธรรม