ใบความรู้

ประกอบการสอนวิชาศิลปะกับชีวิต  รหัส  3111

ชั้นมัธยมศึกษาปีที่  1

เรื่อง    การแสดงพื้นเมืองใต้

 

        ภาคใต้เป็นดินแดนที่ติดทะเลทั้งฝั่งตะวันตกและฝั่งตะวันออก  ทางด้านใต้ติดกับมลายู  ทำให้รับวัฒนธรรมของมลายูมาบ้างและมีขนบธรรมเนียมประเพณีวัฒนธรรมและบุคลิคบางอย่างคล้ายคลึงกัน เช่น  พูดเร็ว  อุปนิสัยว่องไว  ตัดสินใจรวดเร็วเด็ดขาด  การแต่งกาย  เพลง  และดนตรี  คล้ายคลึงกันมาก  การแสดงพื้นเมืองภาคใต้อาจแบ่งเป็น 2 ประเภทคือ

1.      มหรสพ  คือการแสดงเป็นเรื่อง เช่น  หนังตลุง  มีตัวหนัง  มีคนเชิด  มีการร้องและ

เจรจา  อีกอย่างหนึ่งคือ ลิเกป่า หรือลิเกลำมะนา หรือลิเกแขกแดง หรือลิเกแขกเทศ หรือลิเกบก ซึ่งมีผู้แสดงร้องโต้ตอบกันเป็นเรื่องราว อีกอย่างคือ  โนรา  ถ้าเล่นเป็นเรื่องก็ถือเป็นมหรสพ แต่ถ้าร่ายรำเป็นชุดไม่จับเรื่องก็ถือเป็นการแสดงเบ็ดเตล็ด  นอกจากนี้ก็มี  มะโย่ง  ซึ่งเล่นเป็นเรื่อง

2.      การแสดงเบ็ดเตล็ด  คือการรำเป็นชุด เช่น โนรา  ร็องเง็ง  ซัมเป็ง  ตารีกีปัส  และระบำ

ที่ประดิษฐ์ขึ้นใหม่ ซึ่งมีลักษณะเป็นระบำศิลปาชีพ  เช่น  ร่อนแร่  กรีดยาง  ฯลฯ

เนื่องจากการแสดงพื้นเมืองภาคใต้มีทั้ง 2 ประเภทดังกล่าว  ทำให้ลักษณะการแต่งกาย แตกต่างหันไป  แต่ก็พอดูออกว่าเป็นของภาคใต้

            ดนตรีของภาคใต้  มีกลองแขก  และรำมะนาเป็นสำคัญ  และมีปี่  ทับ  โหม่ง  ฉิ่ง  ซอ  บางทีมีไวโอลิน  แมนโดลิน  กีตาร์  เข้าผสมด้วย

            ร็องเง็ง

            การเต้นร็องเง็ง  สัณนิษฐานว่าชาวไทยได้รับมาจากไทยมุสลิม  ซึ่งรับมาจากมลายู  และมลายูรับมาจากสเปนหรือโปตุเกสที่เข้ามาค้าขาย เมื่อประมาณ พ.. 2000 เศษๆการเต้นร็องเง็งนี้จะมีในวังหรือบ้านของเจ้านาย  เมื่อมีงานเลี้ยงเจ้าของงานจะจัดผู้หญิงไว้เป็นคู่เต้นของแขกผู้ชาย  ร็องเง็งแพร่หลายไปสู่ประชาชนชาวบ้าน  เพราะผู้แสดงมะโย่งนำไปแสดงสลับฉาก  และเชิญชวนผู้ชมขึ้นไปเต้นด้วย  โดยต้องจ่ายเงินให้คู่เต้น  การกระทำเช่นนี้ทำให้มีผู้มองว่าเป็นการไม่สมควร  จึงพากันเสื่อมความนิยมจนถึง พ.. 2494  จึงได้มีการฟื้นฟูขึ้มมาใหม่  ปรับปรุงทั้งเพลงและเต้นจึงทำให้แพร่หลายออกไป

 

            ลักษณะการแสดง  เป็นการเต้นคู่ชายหญิง (ใช้เท้ามากกว่ามือจึงไม่เรียกว่า “ รำ “ ) มีลีลาการเคลื่อนไหวที่อ่อนหวานนุ่มนวล  เข้ากับจังหวะของดนตรีและทำนองเพลง  เพลงที่นิยมมีอยู่ 10 กว่าเพลง  และมีท่าเต้นประจำเพลง ลีลาและจังหวะจะสลับกัน ช้า – เร็ว มีการควงคู่  แปรแถว  งดงาม  บางท่านว่า เพลงจะสลับเป็นการเต้น 1 เพลง และรำ 1  เพลง  ทำให้มีลีลาไม่จืดตา

            ลักษณะการแต่งกาย  แต่งอย่างชาวไทยมุสลิม

            ดนตรีประกอบการแสดง  มีไวโอลิน  รำมะนา  และฆ้อง