ใบความรู้

ประกอบการสอนวิชาศิลปะกับชีวิต  รหัส  3111

ชั้นมัธยมศึกษาปีที่  1

เรื่อง    การแสดงพื้นเมือง

            การแสดงพื้นเมือง  หมายถึงการละเล่นที่มีกระบวนการแสดง  การร่ายรำ  และ / หรือเพลงดนตรีประกอบที่ได้วางเป็นแบบแผนไว้แล้ว  และนิยมแล่นหรือฝึกหัดถ่ายทอดติดต่อกันมาจนแพร่หลาย เป็นที่รู้จักกันโดยทั่วไป

            การแสดงพื้นเมืองอาจเกิดจากการบูชาบวงสรวงสิ่งศักดิ์สิทธ์ เช่น ขอให้สิ่งที่ตนนับถือประทานสิ่งที่ตนปรารถนา หรือขจัดปัดเป่าสิ่งที่ตนไม่ปรารถนา ต้องบูชาบวงสรวงด้วยถ้อยคำไพเราะจะได้ดีวิเศษยิ่งขึ้น ก็กล่าวเป็นทำนอง คล้องจอง อ่อนหวาน  ให้ดียิ่งขึ้นไปอีกต้องมีการร่ายรำประกอบ  จึงเกิดเป็นการแสดง

            นอกจากนี้โดยทั่วไปคนต้องการแสวงหาความบันเทิง  ทำงานเหน็ดเหนื่อยต้องการพักผ่อนหย่อนใจ  เทศกาลงานบุญก็ต้องการความสนุกสนาน  รื่นเริง  อาจจะเริ่มจากการตีเกราะ  เคาะไม้  ตบมือ  พูดเป็นทำนอง  ร้องเป็นเพลง  ทำท่าทางประกอบให้สัมพันธ์กันก็เกิดเป็นการแสดงขึ้น

            พระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงตรัสว่า “ การรำน่าจะแบ่งเป็น 2 ประเภทคือ รำบูชาประเภทหนึ่ง และรำบำเรอประเภทหนึ่ง แต่จะได้แยกกันออกเมื่อใด และอะไรจะเกิดก่อนหลังก็ให้การไม่ได้ ”

            อย่างไรก็ตาม การแสดงพื้นเมืองที่เห็นอยู่ในปัจจุบันนี้ก็เป็นการแสดงเพื่อความบันเทิงเป็นส่วนใหญ่ ประเภทรำบูชาบวงสรวงมีบ้างเป็นส่วนน้อย

            ปัจจัยที่ทำให้การแสดงพื้นเมืองแต่ละท้องถิ่นแตกต่างกันได้แก่  สภาพภูมิประเทศ  ความเป็นอยู่และขนบธรรมเนียมประเพณี  การแสดงพื้นเมืองเป็นสิ่งสะท้อนให้เห็นอุปนิสัยใจคอ  และรสนิยม  อันเป็นบุคลิกของคนส่วนใหญ่ในท้องถิ่นนั้นๆ

            การพิจารณาว่าการแสดงชุดใดเป็นการแสดงพื้นเมืองนั้น ควรพิจารณาจากสิ่งต่อไปนี้

-          ลีลาการเคลื่อนไหว เป็นไปตามเอกลักษณ์ของแต่ละภาค

-          เครื่องแต่งกาย เป็นลักษณะพื้นเมืองของภาคนั้นๆ

-          เครื่องดนตรีเป็นของท้องถิ่น

-          เพลงบรรเลงและเพลงร้องเป็นทำนองและสำเนียงท้องถิ่น